Ból i niestabilność stawu skokowego po nawracających skręceniach

Jedno skręcenie kostki zwykle goi się bez śladu. Jeśli jednak staw skokowy skręca się co kilka miesięcy, przy schodzeniu ze schodów lub na nierównym chodniku, a po każdym epizodzie boli dłużej, sprawa wymaga dokładniejszej diagnozy. Nawracające urazy mogą stopniowo uszkadzać więzadła i chrząstkę. Ten tekst wyjaśnia, co dzieje się w takiej kostce i jakie są możliwości leczenia.

Dlaczego kostka skręca się znowu

Najczęstsze skręcenie dotyczy więzadeł po zewnętrznej stronie stawu skokowego. Przy pierwszym urazie więzadło zostaje naciągnięte lub częściowo naderwane. Jeśli nie zagoi się w pełni, a staw szybko wraca do obciążenia bez rehabilitacji, kostka traci część stabilności.

Ważną rolę odgrywa też czucie głębokie, czyli zdolność stawu do rozpoznawania własnego położenia. Po urazie mięśnie reagują wolniej na nagłe wykręcenie stopy, więc kolejne skręcenie przychodzi łatwiej. Powstaje błędne koło: każdy epizod osłabia stabilizację, a słabsza stabilizacja sprzyja następnemu urazowi.

Typowe objawy przewlekłej niestabilności to:

• uczucie uciekania kostki na nierównym podłożu;
• powtarzające się skręcenia przy niewielkim wysiłku;
• przewlekły obrzęk po zewnętrznej stronie stawu;
• ból przy dłuższym chodzeniu lub bieganiu;
• sztywność rano lub po odpoczynku.

Z czasem nawracające urazy mogą prowadzić do uszkodzenia chrząstki stawowej, a nawet do wczesnych zmian zwyrodnieniowych. Dlatego przewlekłego bólu kostki nie warto traktować jako zwykłej pamiątki po dawnym urazie, z którą trzeba się pogodzić.

Warto zapisywać, kiedy i w jakich okolicznościach dochodzi do kolejnych skręceń. Takie notatki pomagają lekarzowi ocenić, czy problem wynika bardziej z luźnych więzadeł, czy ze słabej kontroli mięśniowej.

Jakie badania wykonać

Podstawą jest badanie przez lekarza, który oceni stabilność stawu, zakres ruchu i miejsca bolesne przy ucisku. Na tej podstawie zleca się badania obrazowe.

Każde z nich pokazuje coś innego:

• zdjęcie RTG ocenia kości, szparę stawową i ewentualne zmiany zwyrodnieniowe;
• USG pokazuje więzadła, ścięgna i płyn w stawie, a dodatkowo pozwala ocenić je w ruchu;
• rezonans magnetyczny najlepiej uwidacznia chrząstkę, więzadła i drobne uszkodzenia kości.

Wyniki warto zachować w całości, wraz z opisem i samymi obrazami na płycie lub w formie cyfrowej. Przy konsultacji w innym mieście lub kraju to właśnie one pozwalają lekarzowi ocenić stan stawu jeszcze przed wizytą.

City Medical Centre w Moskwie oferuje bezpłatną konsultację i bezpłatną ocenę badań obrazowych. Zdjęcia RTG, rezonans czy USG można przesłać przed wizytą, a konsultacja może odbyć się także online. Koordynator kontaktuje się z pacjentem i umawia termin. Dla osoby, która rozważa leczenie poza swoim miastem, to praktyczny sposób, by dowiedzieć się, czy proponowana metoda ma w jej przypadku sens, zanim zaplanuje podróż.

Co można zrobić bez operacji

U wielu osób podstawą leczenia jest rehabilitacja. Ćwiczenia równowagi, wzmacnianie mięśni strzałkowych i trening czucia głębokiego pomagają odzyskać kontrolę nad stawem. Uzupełnieniem bywa stabilizator lub taping w czasie sportu oraz dobrze dobrane obuwie.

Gdy mimo ćwiczeń utrzymuje się ból lub stan zapalny, a badania pokazują zmiany w chrząstce lub tkankach stawu, można rozważyć leczenie regeneracyjne. City Medical Centre wymienia staw skokowy wśród stawów leczonych iniekcjami z własnego materiału pacjenta, a rehabilitację po urazach wśród wskazań.

Dostępne są dwie metody:

• PRP, czyli osocze bogatopłytkowe z czynnikami wzrostu, uzyskane z niewielkiej ilości krwi pacjenta; pomaga wyciszyć stan zapalny i tworzy lepsze warunki do naprawy tkanek;
• SVF, czyli frakcja naczyniowo-zrębowa z próbki około 30 ml tkanki tłuszczowej, pobranej w znieczuleniu miejscowym przez nakłucie, bez szwów; wybiera się ją przy bardziej zaawansowanych zmianach i gdy celem jest dłuższy efekt.

Leczenie regeneracyjne nie zastępuje jednak ćwiczeń. Iniekcje mogą zmniejszyć ból i stan zapalny, ale stabilność stawu w dużej mierze zależy od mięśni i czucia głębokiego. Najlepiej, gdy oba podejścia idą w parze.

Dobrze prowadzona rehabilitacja trwa zwykle kilka tygodni i wymaga systematyczności. Ćwiczenia wykonywane tylko w gabinecie, bez pracy w domu, rzadko dają trwałą poprawę.

Dzień zabiegu i kolejne miesiące

Całe leczenie odbywa się w jeden dzień. Każda iniekcja jest wykonywana pod kontrolą USG, co pozwala precyzyjnie podać preparat do stawu. Nie są potrzebne kule ani pobyt w szpitalu, więc pacjent wraca do siebie tego samego dnia.

Przy SVF najpierw pobiera się niewielką ilość tłuszczu z brzucha lub wewnętrznej strony uda. Próbkę przetwarza się w wirówce i łączy z osoczem, a następnie podaje do stawu. Przy samym PRP procedura jest krótsza, bo wymaga tylko pobrania krwi.

Wizyty kontrolne odbywają się po 1, 3 i 6 miesiącach. Według informacji kliniki ból zwykle zmniejsza się w pierwszym miesiącu, ruchomość poprawia się w ciągu około trzech miesięcy, a pełny efekt rozwija się mniej więcej przez pół roku. Są to typowe ramy, a nie obietnica, bo reakcja zależy od stanu stawu.

W tym czasie warto kontynuować ćwiczenia zalecone przez fizjoterapeutę. Powrót do sportu, zwłaszcza biegania czy gier zespołowych z gwałtownymi zmianami kierunku, najlepiej ustalić z lekarzem po kontroli. Zbyt szybki powrót do pełnych obciążeń bez odbudowanej stabilizacji to prosta droga do kolejnego skręcenia.

Kiedy to nie jest właściwa droga

Leczenie regeneracyjne najlepiej sprawdza się we wczesnych i umiarkowanych stadiach zmian. Gdy staw jest bardzo zniszczony, lekarz uczciwie mówi, że realniejszą opcją może być leczenie operacyjne. Przy całkowicie zerwanych więzadłach i dużej mechanicznej niestabilności trzeba także rozważyć konsultację ortopedyczną pod kątem rekonstrukcji.

Iniekcji nie wykonuje się przy chorobie nowotworowej, w ciąży i podczas karmienia piersią, przy zaburzeniach krzepnięcia krwi, ostrych infekcjach, w tym w okolicy stawu, w zaostrzeniu poważnej choroby przewlekłej ani przy poważnych chorobach serca, nerek lub wątroby. Gorączka, przeziębienie czy stan zapalny skóry nad stawem to przeciwwskazania czasowe.

Strona kliniki nie podaje cen, a zakres leczenia ustala się po ocenie badań. Przed konsultacją warto przeczytać strona o leczeniu stawów metodami PRP i SVF w City Medical Centre, a potem przygotować kilka pytań:

• czy zmiany w mojej kostce kwalifikują się do PRP lub SVF;
• która metoda jest bardziej odpowiednia w moim stanie;
• jak łączyć iniekcje z rehabilitacją;
• kiedy mogę wrócić do biegania.

Dobrze postawiona diagnoza to pierwszy krok, który pozwala przerwać cykl kolejnych skręceń.